ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਈਡੀ) ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਣਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2016 ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਕਟ (ਫੇਮਾ) ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਮਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਜਲੰਧਰ ਜ਼ੋਨਲ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਵਧੀਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2009 ਬੈਚ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰੈਵੇਨਿਊ ਸਰਵਿਸ (ਆਈਆਰਐਸ) ਅਧਿਕਾਰੀ, ਵਧੀਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਵੀ ਤਿਵਾੜੀ, ਜੋ ਸਤੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ, ਨੂੰ ਹੁਣ ਚੇਨਈ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਆਈਆਰਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਿਨੇਸ਼ ਪਚੌਰੀ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫੈਡਰਲ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੂੰ 13 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਮਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਰਣਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਈਡੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਵੰਬਰ 2016 ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਣਦੱਸੀ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫੇਰਬਦਲ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਾਰਨ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਨੇ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਰੁਟੀਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। “ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਮਾਮਲਾ ਹੈ; ਈਡੀ ਅਫਸਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 2-3 ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਰਣਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਮਨ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੋਡੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸੰਮਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਲੰਧਰ ਈਡੀ ਦਫਤਰ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।” FEMA ਦੇ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਦੀ ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
ਮੁੱਦਾ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ
ਸੰਮਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ।
ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਏ.ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਇੰਚਾਰਜ, ਭੁਪੇਸ਼ ਬਘੇਲ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਅਮਰਿੰਦਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ “ਘੁੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ”।
ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰਗਟ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ, “ਜਿਸ ਪਲ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਸਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਰਮਾਹਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਨਿਲ ਵਿਜ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਜਥੇਬੰਦਕ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਮੰਥਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਲੂ ਸਮੇਤ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ।
ਹਾਲੀਆ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਨੂੰ “ਕਠੋਰ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ “ਸਲਾਹਕਾਰੀ” ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
HC ਵੱਲੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਮਨ
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਡੀ ਲਈ ਇਹ ਸੰਮਨ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ।
ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਆਈਟੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 277 ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੋਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਆਫਸ਼ੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਐਚਐਸਬੀਸੀ ਜਨੇਵਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਸੀ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਰਣਇੰਦਰ ਦੇ ਜੈਕਰੰਡਾ ਟਰੱਸਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਮੰਗੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਡੀ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਡਬਲ ਟੈਕਸੇਸ਼ਨ ਅਵਾਇਡੈਂਸ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ (ਡੀਟੀਏਸੀ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਓ-ਪੁੱਤ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਸੰਧੀ ਦੀ ਗੁਪਤਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਈਡੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ।
ਆਪਣੇ 14 ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਈਡੀ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੇਮਾ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਥਾਰਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਈਡੀ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।