ਏਸੀ ਕਾਰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਮਕਾਜੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ (AC) ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਏਸੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਜੋ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਏਸੀ ਹੇਠਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਰੜਕ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ‘ਡਰਾਈ ਆਈ ਸਿੰਡਰੋਮ’ (Dry Eye Syndrome) ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਏਸੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਏਸੀ ਕਾਰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਏਸੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਮੀ (Humidity) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਮਰੇ ਦੀ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਰੀਕ ਪਰਤ (Tear Film) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਮੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ, ਚਿੜਚਿੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇਅਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧੇ ਏਸੀ ਦੇ ਵੈਂਟ (Vent) ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵਹਾਅ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਨਮੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਏਸੀ ਕਾਰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਦਾ ਵਧਦਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਲੈਪਟਾਪ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਝਪਕਦੇ ਹਾਂ (Blink rate decreases)। ਪਲਕਾਂ ਝਪਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਬਣਦੇ ਅਤੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਏਸੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਲਕਾਂ ਦਾ ਘੱਟ ਝਪਕਣਾ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਰਕ ਮਿਲ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਬੰਦ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਲਰਜੀਨ ਦਾ ਅਸਰ

ਏਸੀ ਵਾਲੇ ਬੰਦ ਕਮਰਿਆਂ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਦੇ ਬਾਰੀਕ ਕਣ, ਐਲਰਜੀਨ (Allergens) ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਣ ਖੁਸ਼ਕ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਖਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਜਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਜਰ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਓ ਗਾਜਰ ਖਾਣ ਦੇ ਫੈਦੇ

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਓਪਥੈਲਮੋਲੋਜੀ ਵੱਲੋਂ ਡਰਾਈ ਆਈ ਸਿੰਡਰੋਮ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ?

ਕੁਝ ਖਾਸ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਵਧੇਰੇ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ:

• ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਘੰਟੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ।

• ਕਾਂਟੈਕਟ ਲੈਂਸ (Contact Lenses) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ।

• ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਈਨਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਲਰਜੀ ਹੈ।

• ਉਹ ਮਰੀਜ਼ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਰਾਈ ਆਈ ਸਿੰਡਰੋਮ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ।

• 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ (ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ)।

ਜੇਕਰ ਏਸੀ ਕਾਰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ‘ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਡਰਾਈ ਆਈ ਸਿੰਡਰੋਮ’ (Chronic Dry Eye Syndrome) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ:

• ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋਣਾ।

• ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ ਦਰਦ ਰਹਿਣਾ।

• ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ (ਹਲਕੀ ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਬਲਬ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ) ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਹੋਣਾ।

• ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (Eye Infection) ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਣਾ।

ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੀਏ ਕਿ ਏਸੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੱਛਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:

• ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਲਣ ਹੋਣਾ, ਪਰ ਘਰ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ।

• ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਪੈਣ ਵਰਗਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣਾ।

• ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਭਾਰਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।

• ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਗੜਨ ਦਾ ਮਨ ਕਰਨਾ।

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਟਿਪਸ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 20-20-20 ਨਿਯਮ) ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵਾਂ?