ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਸਾਲ 2026 ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ “ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼” ਇੱਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਵੇਸਲੇ ਸੋ ਨੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਕਹਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਡੀ ਗੁਕੇਸ਼ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਬਲਿਟਜ਼ ਵਰਗ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਵੇਸਲੇ ਸੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2026 ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਰੈਪਿਡ, ਬਲਿਟਜ਼, ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੁੱਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਰਗੇ ਕਈ ਖਿਤਾਬ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗੁਕੇਸ਼ ਨੇ 2024 ‘ਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਹ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਖਿਤਾਬ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰੇਗਾ।
ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ FIDE ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ FIDE ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ। ਵੇਸਲੇ ਸੋ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ “ਵਿਸ਼ਵ” ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ, FIDE ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਹੈ ਗੁਕੇਸ਼ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੈਪਿਡ, ਬਲਿਟਜ਼ ਜਾਂ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਵਰਗੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸੈਕੰਡਰੀ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ FIDE ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੇਸਲੇ ਸੋ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼, ਵਧੇਰੇ ਸਾਲਾਨਾ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ “ਮਨੋਰੰਜਕ” ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਖੁਦ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੱਸਿਆ, ਬੌਬੀ ਫਿਸ਼ਰ, ਐਨਾਟੋਲੀ ਕਾਰਪੋਵ ਅਤੇ ਗੈਰੀ ਕਾਸਪਾਰੋਵ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਲਈ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਚੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 2019 ਅਤੇ 2022 ‘ਚ ਫਿਸ਼ਰ ਰੈਂਡਮ ਫਾਰਮੈਟ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹੇ ਵੇਸਲੇ ਸੋ ਅਤੇ ਹਿਕਾਰੂ ਨਾਕਾਮੁਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਸੂਚੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਈਵੈਂਟ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨੂੰ ਆਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਕਹਿਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਖੁਦ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੋ ਨੇ ਇਹ ਡਰ ਵੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਈਵੈਂਟ ਇਸ ਫਾਰਮੈਟ ਦਾ ਆਖਰੀ ਵੱਡਾ ਈਵੈਂਟ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
