ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ:

ਪੰਜਾਬ ਬੀਜੇਪੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਸੀ ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ਬਿਆਨ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ — “ਬੀਜੇਪੀ ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾ ਲਵੇ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀ।”

ਇਹ ਗੱਲ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਦਲੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੇਤਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨੀ, ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮਸਲਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਇੱਥੇ ਵੋਟਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਉਹਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬੀਜੇਪੀ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਕੜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਇੱਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਵਿਚਾਰ ਬਣੇ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ‘ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।

ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਿੰਗ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅਕਸਰ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੇਵਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰੀਤਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ “ਕਦੇ” ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹਨ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਕਲ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੁਖ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਆਸੀ ਸਮੀਕਰਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਸੇ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਿਆਸੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਗਠਨ, ਵਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੋੜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹੀ ਚੋਣੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੋਟਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਇਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਬਾਰੇ “ਕਦੇ ਨਹੀਂ” ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਨਤਾ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।